Inhoudsopgave
Psychologisch gezien is januari allesbehalve een frisse start. Voor veel mensen voelt het eerder als een moeizame overgang. De feestdagen zijn voorbij, de dagen zijn kort en koud, de lente is nog ver weg. Januari heeft iets van een kater na een lange feestmaand. Ik herken dat zelf ook: het moment waarop de kerstspullen en lichtjes weer in dozen verdwijnen, voelt onvermijdelijk wat droevig.
Tegelijkertijd is de druk om het ‘dit jaar anders te doen’ groot. Goede voornemens die ontstaan in een sfeer van gezelligheid en optimisme, veranderen gaandeweg in extra eisen. En als het niet lukt om ze vol te houden, volgt al snel teleurstelling. Weer niet gelukt.
Wanneer een voornemen spanning oplevert
Toch zit er soms een impliciete boodschap onder een voornemen: zoals je nu leeft, is het niet genoeg. Je moet bijvoorbeeld fitter, meer ontspannen, productiever of gezonder worden.
Onderzoek laat zien dat verandering die voortkomt uit een gevoel van tekortschieten zelden motiveert. Vaker gaan mensen zichzelf strenger beoordelen, vergelijken ze zich met anderen en leggen ze hun gedrag langs een meetlat. Dat vergroot de spanning en maakt verandering lastiger. Veel mensen verwarren motivatie met druk. Ze denken dat streng zijn helpt. In de praktijk blijkt vaak het tegenovergestelde.
Het ideaal en de werkelijkheid
Goede voornemens richten zich zelden op het hier en nu. Ze gaan over een toekomstige betere versie van jezelf: iemand bij wie alles klopt en soepel verloopt.
Daar kan een kloof ontstaan. Aan de ene kant sta jij, met vermoeidheid, twijfels en beperkingen. Aan de andere kant een ideaalbeeld dat weinig rekening houdt met hoe het dagelijks leven werkelijk gaat. Een gemiste sportsessie of een ongezonde avond voelt dan niet als een kleine afwijking, maar als bevestiging dat het opnieuw niet is gelukt. Dat gevoel kan omslaan in schaamte en teleurstelling in jezelf.
Januari is een lastige maand
Daar komt iets seizoensgebondens bij. Januari volgt op een periode van sociale druk, verplichtingen en vaak weinig herstel. Veel mensen beginnen het nieuwe jaar moe.
Gedragsverandering vraagt juist om energie, focus en het vermogen om met tegenslag om te gaan. Dat staat onder druk wanneer iemand al langere tijd spanning ervaart. Toch verwachten we in januari discipline, nieuwe routines en doorzettingsvermogen. Dat vraagt meer dan veel mensen op dat moment kunnen opbrengen.
Waarom goede voornemens vaak stress opleveren
- Herkennen
Een goed voornemen gaat wringen wanneer het onrust oproept. Je merkt dat je er veel mee bezig bent, baalt als het niet lukt of het gevoel hebt dat je steeds tekortschiet. Op dat moment voegt het voornemen spanning toe. - Begrijpen
Dat speelt vaak in januari. Veel mensen starten het jaar vermoeid, de gezelligheid is letterlijk uit huis, de dagen zijn kort en het weer zit niet mee. In zo’n periode kosten veranderingen meer energie dan ze opleveren, waardoor volhouden lastig wordt. - Aanpakken
Verandering die haalbaar blijft, begint klein en sluit aan bij hoe het leven er nu uitziet. Verwachtingen bijstellen, tempo verlagen en keuzes maken die weinig extra spanning oproepen, maakt de kans groter dat iets blijft.
Deze volgorde vormt de basis van de Stress te Lijf-training. In dit artikel lees je daar meer over.
Waar de aandacht naartoe gaat
Veel goede voornemens richten zich op eigen gedrag, terwijl de bron van stress vaak (deels) buiten iemand ligt. Mensen willen gezonder leven terwijl hun werkdruk structureel te hoog is. Ze willen beter plannen terwijl ze nauwelijks invloed hebben op hun agenda. Ze willen rustiger worden terwijl grenzen al lange tijd door anderen overschreden worden.
In dat licht zijn goede voornemens soms vooral een poging om grip te voelen, zonder dat de onderliggende situatie verandert. Dat kost mentale energie. En die is vaak al schaars.
Realistischer kijken
Betekent dit dat goede voornemens zinloos zijn? Nee. Maar ze werken alleen wanneer ze aansluiten bij wat iemand op dat moment aankan.
Zodra een voornemen voelt als iets dat er óók nog bij moet, vergroot het de druk. Duurzame verandering begint vaak juist bij het verminderen daarvan. Soms door verwachtingen bij te stellen. Soms door grote plannen even uit te stellen. Of door klein te beginnen. Geen abonnement op de sportschool, maar een paar keer per week stevig wandelen bijvoorbeeld.
Ik wens je een mooi, gezond en inspirerend 2026.
