Inhoudsopgave
De feestdagen staan weer voor de deur. De decembermaand staat in het teken van lichtjes, cadeaus en gezelligheid, maar voor veel Nederlanders voelt ze eerder als een uitputtingsslag. Uit onderzoek blijkt dat zo’n 30 procent van de bevolking stress ervaart rond de feestdagen. De oorzaken zijn herkenbaar: sociale verplichtingen, volle agenda’s, geldzorgen en het verlangen om het perfect te doen. Vooral jongeren en vrouwen rapporteren een verhoogd stressniveau in de weken voor kerst. Psychologen wijzen op een terugkerend patroon: we overschatten wat er moet, en onderschatten hoeveel rust we nodig hebben.
Decemberdrukte onder de loep
Volgens eerder onderzoek van Motivaction onder meer dan duizend Nederlanders ervaart bijna een derde van de bevolking echte kerststress. De voorbereiding (perfecte cadeaus kopen, het kerstmenu bedenken en maken enz.) blijkt een flinke bron van spanning. Daarbovenop komt de extra werkdruk: 'eindejaar' deadlines, alles af willen hebben voor het nieuwe jaar en verplichte borrels maken dat december vaak het drukste moment van het jaar is.
Onder jonge mensen (18-24), is de stress vaak nog groter. 41% ervaart flinke stress, met name omdat ze hun kerst vergelijken met andere jongeren (bron: Motivaction)
Waarom we dit onszelf aandoen
De feestdagen raken aan iets diepers dan alleen het geregel. Ze leggen onze neiging bloot om verwachtingen te willen waarmaken. Van familie, vrienden, collega’s maar vooral van onszelf. Sociaal-psycholoog Roos Vonk wijst erop dat sociale vergelijking en de behoefte om aardig gevonden te worden vaak een bron van stress zijn. In december komt dat extra naar voren: we willen het iedereen naar de zin maken, terwijl de maand juist weinig ruimte laat voor herstel. Korte dagen, drukte en minder beweging zorgen ervoor dat het lichaam nauwelijks kan bijtanken.
Balans zoeken in een drukke maand
Ook zonder werkdruk kan december je uitputten. Het is de maand waarin we alles tegelijk willen doen: afronden, vieren, geven én gezellig zijn. Maar wie zegt eigenlijk dat het allemaal moet? Bieden die laatste twee weken van het jaar eigenlijk niet bij uitstek dé mogelijkheid om rustig te reflecteren. Goede gesprekken, lange wandelingen.
Vijf manieren om de balans te bewaren
- Durf het anders te doen.
Als dat familiediner elk jaar stress oplevert, vraag jezelf af waarom. Kun je het simpeler maken, of een keer overslaan? Gezelligheid ontstaat niet door tradities, maar door ontspanning. - Laat het perfectie-idee los.
Niemand herinnert zich jaren later of het vlees precies gaar was of de servetten bij het tafelkleed pasten. Wél of je erbij was ontspannen en met aandacht. - Plan herstel en reflectie in
Wacht niet tot je “op” bent, maar blok alvast momenten zonder verplichtingen. Een dag niets doen, een wandeling, of gewoon wat stilte kan wonderen doen. Of ga eens een middag rustig zitten. Alleen. Maak een eindrapport voor jezelf van het afgelopen jaar. Wat ging er goed? Wat juist niet? Wat wil je anders doen komend jaar? Hoe ga je dat aanpakken? - Bewust offline.
Zet meldingen uit, laat de groepsapps even voor wat ze zijn. Je hoeft niet elk moment te delen om het te beleven. Zeker als het een mindere periode is voor je, is het goed om al die vrolijke en bijzondere momenten even niet te zien. - Kies wat écht belangrijk is.
December is de maand van een overvloed aan afspraken, eten, drinken(!) en verwachtingen. Pak je agenda erbij, zoek en plan dagen die je helemaal leeg laat voor wat betreft activiteiten en verplichtingen. Zet ze er nu alvast in en heb je antwoord klaar: 'O nee sorry, die dag kan ik niet'. Minder doen, meer beleven.
Niet alleen een decemberprobleem
Feestdagenstress lijkt tijdelijk, maar raakt aan iets structureels: hoe je omgaat met druk en verwachtingen. De patronen die in december zichtbaar worden - altijd beschikbaar, alles perfect willen doen - spelen het hele jaar door. De maand is daarmee een spiegel van onze stresscultuur. Maak er dit jaar een leermomentje van: wie rond kerst leert doseren, legt de basis voor een stressvrijer jaar.
Kortom
De feestdagen zijn bedoeld voor verbinding en rust, maar vaak leveren ze juist het tegenovergestelde op. Misschien begint echte ontspanning bij het loslaten van het idee dat alles gezellig móét zijn. Een beetje imperfectie kan wonderen doen, niet alleen met kerst, maar het hele jaar door. Dan maar een keer niet de ideale (schoon)dochter/zoon spelen en de kerst lekker onder je eigen kerstboom doorbrengen. Probeer het eens.
In de Training Stress te Lijf leer je herkennen wat spanning je probeert te vertellen én hoe je beter kunt herstellen in drukke periodes zoals december.
Bronnen
- Persportaal ANP (december 2024). Hectische drukte in aanloop naar de Kerst: bijna 30% van de mensen ervaart kerststress (onderzoek Motivaction)
- Vonk, R. (2021). Leef alsof het je laatste week is. Amsterdam: Prometheus. (over sociale vergelijking en verwachtingen).
