Inhoudsopgave
Wat als minder werken juist méér oplevert? Een reeks internationale onderzoeken naar de vierdaagse werkweek, recent gepubliceerd in Nature Human Behaviour, laat zien dat kortere werktijden leiden tot minder stress, minder burn-out en hogere tevredenheid. In pilots in het Verenigd Koninkrijk, IJsland en Nieuw-Zeeland daalde het psychisch ziekteverzuim soms met een kwart, terwijl productiviteit gelijk bleef of zelfs steeg. Werknemers sliepen beter, hadden meer energie en rapporteerden een betere balans tussen werk en privé. De uitkomsten zetten eerdere aannames over arbeidstijd op losse schroeven.
Van experiment naar serieuze optie
Wat begon als een klein experiment, zet inmiddels werkgevers en beleidsmakers aan het denken. In het Verenigd Koninkrijk namen 61 bedrijven deel aan een grootschalige proef, gecoördineerd door de universiteit van Cambridge en Boston College. De resultaten waren opvallend: meer dan 90 procent van de deelnemende organisaties besloot het vierdaagse model te behouden. De productiviteit bleef stabiel, het ziekteverzuim daalde met 65 procent en werknemers rapporteerden een merkbare afname van stress- en spanningsklachten.
Ook in IJsland en Schotland lopen publieke pilots: in IJsland zijn ze afgerond en laten ze positieve resultaten zien; in Schotland loopt het publieke experiment door tot eind 2025, met tussentijdse evaluaties die optimistisch stemmen.
Het geheim zit niet in vrije tijd
Volgens arbeidssociologen draait het succes niet zozeer om die ene extra vrije dag, maar om focus en autonomie. Kortere weken dwingen bedrijven om sneller te vergaderen, processen efficiënter te maken en prioriteiten scherper te stellen.
Arbeidssocioloog Brendan Burchell (Universiteit Cambridge): “Wanneer je tijd schaars maakt, stijgt de kwaliteit van het werk.”
Daarnaast blijkt de hersteltijd cruciaal. Een extra dag zonder werkdruk geeft het brein ruimte om tot rust te komen. Die mentale reset vertaalt zich in meer creativiteit en een verminderde kans op uitputting.
Hoe zit dat in Nederland?
In Nederland volgen organisaties de ontwikkelingen terughoudend. De arbeidsmarkt kampt met personeelstekorten, en veel werkgevers zijn bang dat kortere werktijden de druk alleen maar vergroten. Toch ontstaan her en der kleinschalige pilots, vooral bij kennisbedrijven en overheden.
Het Sociaal-Cultureel Planbureau ziet wel potentie. Nederland heeft van oudsher een sterke deeltijdcultuur, waardoor de stap naar een structureel kortere werkweek kleiner is dan elders. De vraag is vooral of organisaties het durven loslaten: vertrouwen op resultaat in plaats van aanwezigheid.
Econoom Bas ter Weel:“De vierdaagse werkweek vraagt om ander leiderschap, niet per se minder ambitie. We meten nog te vaak uren, niet uitkomsten.”
Rust als productiefactor
Wat de onderzoeken gemeen hebben, is het inzicht dat rust geen luxe is, maar een productiefactor. Langdurige overbelasting leidt tot fouten, verzuim en verloop. Bedrijven die dat omkeren — door rust structureel in te bouwen — blijken uiteindelijk veerkrachtiger.
Niet voor iedereen
Niet iedereen is overtuigd. In de zorg, het onderwijs en de horeca is roosteren al ingewikkeld genoeg, en continuïteit laat zich moeilijk vangen in een korter schema. Bovendien reageert niet iedereen hetzelfde: minder dagen betekent niet automatisch minder stress. Toch is het goed dat die discussie er is. Ze zet aan tot nadenken over wat werk in ons leven mag vragen — en wat niet. Uiteindelijk draait het om de vraag of er genoeg tijd overblijft om te herstellen.
De toekomst van werk
Terwijl sommige landen overwegen de vierdaagse week wettelijk te stimuleren, waarschuwen experts voor te snelle conclusies. De kern is niet het aantal dagen, maar het zodanig inrichten van werk dat mensen duurzaam kunnen presteren. Dankzij technologie, thuiswerken en meer autonomie over hoe we ons werk indelen, lijkt die verandering realistischer dan ooit.
Het sluit aan bij een bredere beweging: minder jagen op groei, meer oog voor een gezonde balans tussen werkdruk en welzijn.
Tot slot
De vierdaagse werkweek is meer dan een trend. Ze laat zien wat veel mensen allang voelen: dat rust en aandacht meer opleveren dan voortdurende druk. Minder werken gaat niet over minder inzet, maar over slimmer omgaan met je energie. De echte verandering zit niet in het rooster, maar in de manier waarop we met tijd omgaan.
NB: In Nederland werken volgens het CBS ongeveer de helft van de mensen in deeltijd, vaak rond de 32 uur. Maar dat is iets anders dan een echte vierdaagse werkweek: die draait niet om minder uren, maar om het werk zo organiseren dat vier dagen genoeg zijn met behoud van hetzelfde loon, efficiënter georganiseerd.
Bronnen
- Fan, W., Schor, J., et al. (2025). Effects of reduced working time on employee well-being and productivity. Nature Human Behaviour, 9(3).
– Internationaal onderzoek onder 2.896 werknemers in 141 organisaties; vond minder stress, betere gezondheid en gelijkblijvende productiviteit. - Burchell, B., University of Cambridge (2023). Four-Day Week Global UK Pilot Results.
– Onder leiding van Brendan Burchell (Cambridge) en Juliet Schor (Boston College); 61 Britse bedrijven namen deel. 65 % minder ziekmeldingen, 39 % minder stress, 71 % minder burn-out.
Samenvatting Cambridge University - Autonomy (2021). Iceland’s experience with a shorter working week.
– Evaluatie van overheidspilots in IJsland, gepubliceerd door denktank Autonomy en de Association for Sustainable Democracy (Alda).
Rapport - Government of Scotland (2024). Four-Day Working Week Pilot.
– Officiële Schotse overheidspagina over lopende publieke pilot (tot eind 2025).
Overheidspagina - AP News (2023). UK four-day work week pilot reduced stress and sick days.
– Onafhankelijke verslaggeving van de resultaten van het Britse onderzoek.
Artikel
