Inhoudsopgave
Stress is voor iedereen anders
Stress ontstaat wanneer je ervaart dat wat er van je gevraagd wordt meer is dan wat je denkt aan te kunnen.
Of en hoeveel je stress ervaart verschilt per persoon, maar ook per situatie. Een beer in het Zweedse bos waar jij toevallig aan het wandelen bent, zal voor iedereen min of meer dezelfde stressreactie oproepen. Wegwezen! Maar de stress voor een examen, belangrijke wedstrijd of de deadline voor een project verschilt van mens tot mens. De één heeft die spanning nodig om goed te presteren: “Yes, laat maar komen!” De ander zit met angst en beven op de wc.
Draagkracht versus draaglast
Stress ontstaat wanneer je draagkracht (wat je aankunt) tekortschiet voor de draaglast (wat er van je gevraagd wordt).
Stel je valt onverwacht in het water. Wat je nodig hebt is duidelijk: je moet kunnen zwemmen. Of de situatie stressvol voor je is, hangt af van je draagkracht. Kun je goed zwemmen, dan heb je slechts een nat pak. Kun je niet zwemmen, dan is de situatie opeens levensbedreigend en ervaar je veel stress.
Gelukkig kun je zowel aan je draagkracht als je draaglast werken.
Je draagkracht verbeteren
Hieronder noem ik een aantal factoren die je draagkracht versterken. Denk aan een sociaal netwerk waar je op kunt terugvallen, goed voor jezelf zorgen en duidelijke grenzen kunnen stellen.
Factoren die je draagkracht versterken
- Sociale steun: Ik heb mensen om mij heen die naar mij luisteren, mij steunen en er echt voor mij zijn.
- Ik zorg goed voor mijzelf: ik beweeg bijvoorbeeld regelmatig, eet over het algemeen gezond en krijg voldoende slaap.
- Probleemoplossend vermogen: ik kan meestal goed nadenken over wat werkt voor mij en vind oplossingen voor problemen.
- Time management: ik kan goed plannen en organiseren en heb daardoor minder last van tijdsdruk.
- Positief denken: ik blijf optimistisch en zie moeilijke situaties als momenten om te leren of te groeien.
- Zelfcompassie: ik ben vriendelijk voor mijzelf en oordeel niet te streng over mijn eigen prestaties.
- Flexibiliteit: ik kan me aanpassen aan veranderende omstandigheden zonder in paniek te raken.
- Duidelijke grenzen stellen: ik durf ‘nee’ te zeggen en bewaak mijn eigen grenzen meestal goed.
- Zinvolle doelen hebben: ik heb persoonlijke doelen die betekenisvol zijn voor mij, ik blijf daardoor gemotiveerd, zelfs in stressvolle tijden.
Je draaglast verminderen
Naast werken aan je draagkracht kun je ook kijken of je de draaglast kunt verminderen. Als je leidinggevende je vraagt om er nog een taak bij te nemen, kun je er ook voor kiezen om te weigeren wanneer je denkt dat het te veel wordt. Of als dat feestje je veel stress gaat opleveren, kun je het afzeggen.
Daarbij is het altijd wikken en wegen, omdat stressvolle uitdagingen ook iets kunnen opleveren. Bijvoorbeeld bijdragen aan je persoonlijke ontwikkeling, je carrière of je portemonnee.
Onderstaande animatie legt de begrippen draaglast en draagkracht nog eens uit.
